VİRANŞEHİR'İN TARİHİ PAŞA HAMAMI

Viranşehir Hit: 2834 / Yorum: 0 / 18 Ağustos 2020 15:47
VİRANŞEHİR'İN TARİHİ PAŞA HAMAMI
-A +A

Viranşehir’in yitip giden eserlerinden biride tarihi Paşa Hamamıydı paşa hamamı ne zaman ve kimin zamanında yapıldığına dair kayıtlı bir bilgiye rastlanmamıştır. Ancak sözlü anlatımlardan İbrahim Paşa eşi Hanse Hanım için yaptırdığı söylenmekte. Paşa Hamamı olarak bilindiği içinde İbrahim Paşa zamanında yaptırıldığı kabul görür. Bir rivayete göre de 200 yıllık bir yapı olduğu bir benzerinin de Suriye’nin Halep şehrinde oluşu Her ikisinin de bir Ermeni usta tarafından yapıldığı söylenirdi.
Sözlü anlatımlar, 1959’daki çocukluk gözlemlerim yanı sıra, birde ilkokul hocam değerli insan Ahmet Evrensel ve değerli kirvem Hacı Suphi Akışık beyefendiden edindiğim bilgilerle sizlere paşa hamamını anlatmaya çalışacağım. Önce hamamın konumu mimari yapısı ve hissedarlarını sonrada işletmecileri ile hamamın kapatılışını ve yıkılışını anlatacağım. Paşa hamamı şehrimizin en eski mahallelerinden olan Gölbaşı mahallesinde bu günkü Gölbaşı fırınından itibaren Yıldırımlara ait üç apartman blokunun olduğu yerdeydi. Takriben bin, bin beş yüz metre karelik bir alanı kaplamaktaydı. Kuzeyinde Göl (Göla Hamza ağa), doğusunda mahalle yerleşkesi ve Keleşabdioğullarının evleri, batısında çimecek Güneyinde bu günkü Mehmet Akışık Camisi (Gölbaşı Camisi) ile çevrili idi. Hamamın giriş kapısının hemen yanında çimecek ve antin suyundan daha bol bir göze vardı bu gözenin suyu pişmiş toprak künklerle külhandaki su haznesine bağlanmıştı. Hamamlar tek hamam çift hamam diye ikiye ayrılır. Tek hamam kadınlara ve ye erkeklere mahsus hamalardır. Çift hamamlar ise iki kısım olarak inşa edilen bir bölümü kadınların bir bölümü de erkeklerin aynı anda kullandığı hamamlardır. Paşa hamamı tekli bir hamamdı bu nedenle sabahtan akşama kadar kadınlara akşamda erkeklere hizmet vermekteydi. Paşa hamamının girişine kuzey kısmında yüzü güneye bakan beyaz işlemeli taşlarla büyük kemerli bir kapıdan İlk yazlık denen soyunmalık yere girilirdi. Yazlık soyunmalık alanı yüz elli iki yüz metre karelik daire şeklinde bir alandı. Üstü açık duvarlar yüksek işlemeli duvarın bitimi en üstü geniş sütunları üzüm salkımlı mazgallarla çevriliydi. Duvarın etrafı taş sekilerle çevrili sekiler de ahşap bölmelerle loca seklinde bölünmüş bir vaziyete bireye özel hale getirilmişti. Sekilerle çevrili alanın tam ortasında bir süs havuzu havuzun üç yanına burma lüleler burma lülelere zincirlerle bakır taslar bağlanmıştı su içme ihtiyacı bu havuzun suyuyla giderilirdi.
Bu yazlık soyunmalıktan, ikinci ılık üstü kubbeyle kapalı, kubbenin üstünde çatı feneri denen beşken bir aydınlatmanın olduğu soyunma lığa girilirdi. Bu kapalı suyunmalık yazlık soyunmalı kın yarısı kadar olup bir yönü sıcaklığa girilecek yer ve tuvalet diğer üç tarafı da ahşap sekilerle çevriliydi, bu sekilerde yazlık sekiler gibi camekân sızdı. Soyunmalık yerde soyunu lup peştamalla sıcaklık denilen bölmeye geçilirdi. Sıcaklık bölmenin üstü büyük yarım küre şeklinde bir kubbe, kubbenin üstü fil gözü denen yirmi beş otuz santimlik çamlarla kaplı aydınlatma vardı.
Ortasında mermerden yarım metre yüksekliği iki metre boyu bir buçuk metre eni olan dik dörtken şeklinde bir göbek taşı vardı. Bu göbek taşının etrafında ayrı bölmeli üç adet ayvanlar vardı dördüncü köşesinde hazne kazanlarının olduğu yerdi. Ayvanların her birinde dörder tana kurna (Curunda denirdi) kurnaların üstünde iki burma lüle bu lülelerden birinde sıcak birinden soğuk su akardı kurnalara. Paşa Hamamını anlatmışken çalıştıranlar ile çalışanlara da kısaca değinmek gerekir. Açılış tarihi bilinmemekle birlikte ançakE 1955’lara kadar Şehmuz Dinçer ( Ammo Şeğo )ve eşi Fikrîye hanım çalıştırmaktaymışlar 1955’den sonrada Mardin eşreflerinde Hıdır ve eşi Şaha hanım çalıştırmaktaydı erkek telekleri Hıdır Pembe Kadın kaymacıları (Natır) da Hevi hanım ile Altunu ablaydı kendilerini rahmetle anıyoruz.
Paşa hamamı 1968 de çökme tehlikesi var diye kapatıldı 1968’de kapatılması ile birlikte Kale mahallesinde Rahmetli Ziya Gözen Bey efendinin Gözen banyosu ile Derik caddesinde Şehmuz Dinçer’in kardeşi rahmetli Nezir Dinçer’in Dinçer banyosu Viranşehirlilere hizmet vermeye başlamıştı. 1968’den 1978’ kadar kapalı kalan paşa hamamı harabeye dönmüştü. Ne hisse darları nede çalıştıranları tarafından onarılmadı. Yeni yapılan banyoların daha sıhhi ve modern olması paşa hamamına olan ilgiyi azalttığından kimse tarafından icar edilip çalıştırılmadı. Ancak ne insanımız nede devlet tarihi hamamı sahiplenmediler. Eğer yetkililer tarafından paşa hamamı sahiplenilip sit alanı ilan edilseydi bu gün dimdik ayakta olacaktı. 1978 tarihinde Varisleri tarafından satıldı, şimdi yerinde Yıldırım apartmanı ( Gölbaşı fırını ) bulunmaktadır. İbrahim Paşa hanımı Hanse Hanım için yaptırdığı Tarihi Paşa hamamı da insanımızın ve Devletin sahiplenmemesinden ötürü Kuleli Meydan çeşmesi ve Hamidiye Kışlası gibi yitip gitmiştir.
16 – 08 - 2020
Hasan GÖNÜLLÜ

Facebook'ta paylaş butonu
Print
Yorum Yap
Yorumunuz
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

Facebook Yorumları
Benzer Haberler
Viranşehir
SON DAKİKA: ÇUMRA BELEDİYE BAŞKANI HALİT OFLAZ KORONAVİRÜSTEN HAYATINI KAYBETTİ

SON DAKİKA: ÇUMRA BELEDİYE…

09:14 - 19 Ağustos 2020
Viranşehir
BEŞİR DERNEĞİ İHTİYAÇ SAHİPLERİNİ UNUTMADI

BEŞİR DERNEĞİ İHTİYAÇ…

15:24 - 6 Ağustos 2020
Viranşehir
İÇİŞLERİ BAKANI SOYLU, SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI TARTIŞMALARINA NOKTAYI KOYDU!

İÇİŞLERİ BAKANI SOYLU, SOKAĞA…

15:10 - 6 Ağustos 2020
Viranşehir
ŞANLIURFA’DA SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI MI GELİYOR?

ŞANLIURFA’DA SOKAĞA ÇIKMA…

14:31 - 6 Ağustos 2020
Viranşehir
VİRANŞEHİR  İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRÜ İBRAHİM YAĞAN'DAN KURBAN BAYRAMI MESAJI

VİRANŞEHİR İLÇE MİLLİ EĞİTİM…

15:50 - 30 Temmuz 2020
Viranşehir
ÇOCUKUĞUMUZDAKİ ESKİ BAYRAMLAR

ÇOCUKUĞUMUZDAKİ ESKİ BAYRAMLAR

12:59 - 29 Temmuz 2020
Dikkat Çekenler
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Anket

Sayfalar
Duyurular
Linkler
Arşiv
Günlük Gazeteler
Oku
Ziyaretçi Defteri
Hava Durumu
Hava Durumu
Yükleniyor...