KIŞA HAZIRLIK

Viranşehir Hit: 720 / Yorum: 0 / 24 Eylül 2020 09:17
KIŞA HAZIRLIK
-A +A

Ağustosun son Eylülün ilk haftalarında kırk kırk beş derece sıcağın altında ince narin söğüt, ipeğimsi dut ve iri pençeli incir yapraklarının sararıp dökülmesi; bana çocukluğumdaki annemin kışa hazırlık yapmasını anımsatıyor. 1950’lerin sonu 1960’ların başında ninelerimizin, annelerimizin
kışa hazırlıklarını o günlerin bir tanığı olarak sizlere anlatmak istiyorum. 1960’ların sonlarına kadar bu gün ki gibi gıdalar böyle ambalajlı paketli hazır satılmazdı. Bulgur, domates, biber salçaları, patlıcan, domates, biber kurutmaları el emeği ile evlerde yapılırdı. Yazın sonu güzün başlangıcı kadınlarımızın kışa hazırlık ayıydı. Neşeyle zevkle minnetsiz severek yaparlardı kış hazırlıklarını. Kış hazırlığına ilk bulgur kaynatmakla başlanırdı. Bulgur evlerin avlularında Kocaman nıkra dediğimiz kazanlarda kaynatılırdı. Bu nıkra denen kazanlar zengin komşularda olurdu onlarda hayrına bulgur zamanı isteyen komşularına ödünç olarak verirdi.
Kaynatılan bulgur kovalarla damlara çekilir damlarda da damlara serilen şal, örtü, kilimlerin üzerine serilirdi kuruması için. Kuruyan bulgurlar çuvallara doldurulup at arabalarıyla ding dediğimiz madarlara götürülürdü. 1960’lardan önce şehirde bir ding vardı
oda Sakarya ilkokulunun karşısında ki değerli insan Ermeni Demirci Said’in dingi. Bulgur dingde dövülür kaynatılmış buğdayın kabuğu kepek olarak tanelerden ayrıştırılırdı. Kaynatılıp kurutulan buğday ding de dövüldükten sonra evlere taşınır bu kez evlerde sinilerde görme sorunu olmayan mahallenin genç kızları tarafından içindeki taşlar seçilip ayıklanırdı. Bu işlemde bittikten sonra bu kez gezici bulgur çekicileri tarafından bulgur makinalarında çekilirdi. Çekilen bulgur için şahire gerekirdi şahre kesimi için hamur yoğurulur odanın dört etrafına döşekler serilir yastıklar dizilirdi serilen döşeklerin ortasındaki boşluğa bir şal serilirdi mahalleli kadınlar genç yaşlı demeden yardıma gelirdi yoğurulan hamurla bu kez şahire kesilirdi. Şahire kesim geçeleri mahalleli tarafından dört gözle beklenirdi seve seve gidilirdi şahire kesim gecelerine. Çünkü şehire kesim geçesi demek yaz boyu mahallede olup biten olayları, birazda şahire kesimine gelmeyen hasım akrabayı çekiştirmek demekti. Yiğitlerin kavgası gençlerin sevdası şahre kesim gecelerinde anlatılırdı.Şağre kesim geceleri yapılan söyleşinin önemi “Şağrelerde söyleni bacım, şeğrelerde söylenensen” tekerlemesiyle yapılan söyleşinin önemi belirtilirdi.
Kesilen şahreler kurutulur kurutulduktan sonra kiralık şahire kavurma mangalında kavurulurdu. Kavurulan şehire hazırda bekleyen bulgurla karıştırılıp beyaz torbalara doldurulup kilerlere bırakılırdı. Kışa hazırlık sadece bulgur kaynatmakla bitmezdi hazır domates ve biber salçası bulunmazdı bakkallarda sebzeler sadece mevsiminde vardı çünkü seracılık daha başlamamıştı
ülkede. Yaz aylarında domates, biber, patlıcan pırasa, turp, havuç ancak kış aylarında bulunurdu. Bulgur hazırlığı biter bitmez bu kez domates, biber salçası çıkarmak başlardı sandık sandık domatesler, biberler taşınırdı eşek hamallarıyla evlere. Domatesler sıkılır suyu damlara dizilen tepsilere konurdu günlerce tepsiler karıştırılır domates suyunun salca kıvamına gelmesi beklenirdi. Viranşehir’in evleri şimdiki gibi beton değildi. Viranşehir’in hemen hemen tüm evleri zemini toprak tavanına direkler ve tahtalar döşenip üstü toprakla örtülen kalın taş duvarlı toprak sıvalı beyaz badanalı evlerdi bu evler genellikle güney cepheli sağında solunda birer odası olan ortada eyvan dediğimiz bir bölümden oluşurdu. Bir dayanıp döşenir misafir odası yapılırdı diğer oda hane halkının hem oturma hem yatma hem de yemek odasıydı yataklar yan yana dizilir yan yana yatılırdı. Bu toprak evlerin avlu dediğimiz kocaman bahçeleri olurdu avluda bir kuyu kuyunun hemen yanında ya bir asma yâda bir dut ağacı olurdu. Avlunun sonunda genellikle kapısız ışıksız bir abdesthane denen tuvalet olurdu. Tuvaletteki su ihtiyacı bir gaz tenekesi ile giderilirdi. Odaların uzağında bir oda yapılırdı,
dumandan sisten duvar ve direkleri simsiyah olurdu bu odanın. Bu karalar kaplamış odaya mutfak denirdi. Mutfağın içinde bir ocak ocağın üzerinde bir paça olurdu. Yemekler saç ekmeği dediğimiz ekmeklerimiz bu ocakta odun kömür çalı çırpıyla bu odada yapılırdı, Gazocağı da tüp gazda halen şehrimize gelmemişti. Birde yaz sebzelerini güneşte kurutma işlemi vardı patlıcan, biber, domates kurtulurdu kış için. Patlıcanlar dolmalık olarak içi çıkarılır patlıcanlar iplere iğne ile saplanıp çamaşır tellerine asılırdı kuruması için. Aynı işlem bibere de yapılır domatesler dilimlenip güneşe serilen örtülerin üzerinde kurutulurdu. Günümüzde artık hiç kimse bulgur kaynatmaz çünkü ne ding kaldı nede bulguru kaynatacak avlulu evler bulgur hazır satılmakta azalan bakkallarda ve marketlerde. Ama patlıcan, biber, domates kurutmak bizim insanlarımızın olmazsa olmazıdır mutlaka kış kurutmasını yaparlar. Selam olsun avlulu toprak damlarda kışa hazırlık yapan ninelerimize annelerimize nur içinde yatsınlar hünerli çalışkan vefalı fedakâr ninelerimiz, annelerimiz.
 
26-8-2018 Hasan GÖNÜLLÜ

Facebook'ta paylaş butonu
Print
Yorum Yap
Yorumunuz
1000

Henüz yorum yapılmadı,
İlk Yorum yapan siz olun...

Facebook Yorumları
Benzer Haberler
Viranşehir
VİRANŞEHİRİN BELEDİYE TARİHİ

VİRANŞEHİRİN BELEDİYE TARİHİ

20:17 - 20 Ekim 2020
Viranşehir
VİRANŞEHİRİN EYÜP ABİSİ

VİRANŞEHİRİN EYÜP ABİSİ

23:40 - 11 Ekim 2020
Viranşehir
MAHALLİ BASIN

MAHALLİ BASIN

14:48 - 2 Ekim 2020
Viranşehir
VİRANŞEHİRİN SIRTINDAKİ KAN DAVASI

VİRANŞEHİRİN SIRTINDAKİ KAN…

22:47 - 30 Eylül 2020
Viranşehir
VİRANŞEHİR GÜVENLİK İŞKUR LİSTESİ ASİLER VE YEDEKLER

VİRANŞEHİR GÜVENLİK İŞKUR…

19:25 - 24 Eylül 2020
Viranşehir
BAŞKAN EKİNCİ EYLÜL ECZANESİ AÇILIŞINI YAPTI

BAŞKAN EKİNCİ EYLÜL ECZANESİ…

14:01 - 21 Eylül 2020
Dikkat Çekenler
Çok Okunanlar
Çok Yorumlananlar
Anket

Sayfalar
Duyurular
Linkler
Arşiv
Günlük Gazeteler
Oku
Ziyaretçi Defteri
Hava Durumu
Hava Durumu
Yükleniyor...